Ánh sáng và giấc ngủ: phần dễ chỉnh nhất trong nhà
Bài trước nói ánh sáng và hướng nắng trong nhà. Bài này đi vào phần ảnh hưởng tới người rõ nhất: ánh sáng và giấc ngủ.
Nói trước cho rõ: bài này bàn chuyện bố trí nhà. Mất ngủ kéo dài là chuyện cần đi khám, không phải chuyện sửa bằng rèm cửa.
Điều được chấp nhận rộng rãi
Cơ thể người có nhịp ngày đêm, và ánh sáng là tín hiệu chính để nó biết đang là lúc nào. Đây là phần có cơ sở sinh học, khác với nhiều điều khác trong phong thủy vốn là tập tục.
Hai hướng dẫn phổ biến rút ra từ đó:
- Sáng thì cần sáng — ánh sáng ban ngày, nhất là buổi sáng, giúp tỉnh táo.
- Tối thì cần tối — phòng ngủ càng tối càng dễ ngủ sâu với phần lớn người.
Nghe đơn giản, nhưng nhà ở phố thường làm ngược cả hai: ban ngày ở trong nhà tối, ban đêm thì đèn đường và màn hình sáng trưng.
Buổi sáng: mở ra
- Kéo rèm ngay khi dậy, thay vì bật đèn.
- Ăn sáng hoặc uống nước gần cửa sổ nếu nhà có chỗ.
- Ra ngoài vài phút — ánh sáng ngoài trời mạnh hơn trong nhà rất nhiều, kể cả ngày râm.
- Chỗ làm việc buổi sáng nên là chỗ sáng nhất trong nhà.
Với nhà ống hoặc căn hộ thiếu sáng, điểm ba là cách bù hiệu quả nhất và không tốn gì.
Buổi tối: giảm dần
- Đèn ấm và dịu ở khu sinh hoạt buổi tối, để dành đèn sáng cho ban ngày.
- Đèn nhiều nguồn nhỏ thay vì một đèn trần chói.
- Giảm sáng dần trong giờ cuối trước khi ngủ.
- Không để đèn sáng trắng trong phòng ngủ vào buổi tối.
Màn hình
Điện thoại và tivi vừa sáng vừa giữ đầu óc bận rộn. Phần "giữ đầu óc bận rộn" thường ảnh hưởng nhiều không kém phần ánh sáng.
- Đặt một mốc giờ ngừng dùng, và giữ nó.
- Chế độ ban đêm giúp phần nào nhưng không giải quyết được nội dung làm mình tỉnh.
- Sạc điện thoại ngoài phòng ngủ — một thay đổi nhỏ mà nhiều người nói là hiệu quả nhất.
Phòng ngủ: làm cho tối
- Rèm cản sáng, và chú ý khe hở hai bên — ánh sáng lọt qua mép rèm nhiều hơn người ta tưởng.
- Che hoặc quay đi các đèn báo của thiết bị điện.
- Đèn ngủ tối và ấm nếu cần, đặt thấp gần sàn.
- Đèn đường chiếu vào thì rèm hai lớp, hoặc đổi vị trí giường.
- Nếu không làm tối được thì bịt mắt khi ngủ là giải pháp rẻ và hiệu quả.
Nhà nhiều người, nhiều giờ giấc
Nhà có người đi làm ca, có người học khuya, có trẻ nhỏ dậy sớm thì không thể có một chế độ chung.
- Đèn hành lang tối và ấm để người dậy đêm không đánh thức cả nhà.
- Công tắc riêng từng khu thay vì một công tắc bật cả tầng.
- Người ngủ ngày cần rèm cản sáng thật, đây là trường hợp đáng đầu tư nhất.
Chỗ này phong thủy và cơ sở nói cùng một điều
Nhiều lời khuyên quen thuộc về phòng ngủ trùng với những gì nói ở trên:
- Phòng ngủ nên yên tĩnh và tối — trùng.
- Không đặt gương chiếu thẳng vào giường — nếu gương phản đèn đường hoặc đèn hành lang vào mắt thì có lý do thấy được.
- Không kê giường ngay dưới cửa sổ lớn — vừa sáng vừa chênh nhiệt.
- Không để nhiều thiết bị điện quanh đầu giường — bớt đèn báo và bớt tiếng.
Đây là kiểu ví dụ mà trang này hay nhắc: hiểu lý do thì áp dụng linh hoạt hơn là làm theo máy móc, và cũng biết khi nào không cần theo.
Khi nào không phải chuyện ánh sáng
Nói rõ để không ai loay hoay sai chỗ. Ngủ kém còn do nhiều thứ khác: tiếng ồn, nhiệt độ, cà phê buổi chiều, lo nghĩ, đau ốm, và các vấn đề sức khỏe cần chẩn đoán.
Nếu đã chỉnh ánh sáng mà vẫn ngủ kém kéo dài thì nên đi khám — và đó là lời khuyên đúng đắn hơn bất cứ cách bố trí nào.
Ánh sáng cho từng việc trong nhà
Cùng một phòng nhưng mỗi việc cần một kiểu sáng, và nhà ở Việt Nam hay dùng một đèn trần cho tất cả:
- Bếp — cần sáng và cần chiếu xuống mặt bàn, không phải chiếu vào lưng người đứng nấu. Đèn dưới tủ trên là chỗ hiệu quả nhất.
- Bàn ăn — đèn thấp, ấm, chỉ chiếu vùng bàn; đây là chỗ nên tối hơn phần còn lại.
- Bàn học — đèn bàn riêng cộng ánh sáng chung, tránh chênh lệch quá lớn giữa vùng sáng và vùng tối.
- Gương nhà tắm — ánh sáng nên tới từ hai bên hoặc phía trước mặt, đèn trên đỉnh đầu tạo bóng đổ khó soi.
- Lối đi và cầu thang — không cần sáng nhiều nhưng cần đều, vì chỗ tối xen sáng mới là chỗ dễ vấp.
Điểm cuối là chuyện an toàn, đặc biệt với nhà có người lớn tuổi.