Độ ẩm và nấm mốc: đo được, và xử được
Bài trước nói khí lưu thông thực chất là gì. Bài này nói thứ đi kèm và đo được: độ ẩm, cùng hệ quả quen thuộc nhất của nó là nấm mốc.
Đây là phần phong thủy nói bằng chữ "ẩm thấp không tốt" — và đúng, chỉ là lý do thì cụ thể hơn thế.
Mốc cần gì để mọc
Ba thứ, và ta chỉ can thiệp được vào một:
- Bào tử — có sẵn trong không khí ở khắp nơi, không loại bỏ được.
- Thức ăn — bụi, giấy, gỗ, keo, vữa; gần như bề mặt nào cũng đủ.
- Độ ẩm — thứ duy nhất trong tay mình.
Nên mọi cách chống mốc, nói cho cùng, đều là cách giữ bề mặt khô. Lau mốc mà không giảm ẩm thì vài tuần sau nó quay lại đúng chỗ cũ.
Bao nhiêu là vừa, và đo bằng gì
Mốc phát triển mạnh khi độ ẩm cao kéo dài, còn không khí quá khô thì khó chịu cho người. Khoảng dễ chịu và ít mốc thường được nói tới là quanh mức trung bình, không quá cao — và với khí hậu Việt Nam thì vấn đề gần như luôn là quá ẩm chứ không phải quá khô.
Cách biết chắc: mua một cái ẩm kế. Nó rẻ, và nó biến chuyện đoán mò thành chuyện đọc số.
- Đặt một cái ở phòng ngủ và một cái ở chỗ hay mốc.
- Đọc vào mấy thời điểm khác nhau trong ngày.
- So giữa mùa mưa và mùa khô, hoặc giữa đợt nồm và ngày thường.
Vì sao có lúc mở cửa lại làm nặng thêm
Đây là điểm quan trọng nhất và trái với phản xạ tự nhiên.
Không khí ấm giữ được nhiều hơi nước hơn không khí lạnh. Khi khối khí ẩm ấm gặp bề mặt lạnh — sàn đá, tường, mặt kính — hơi nước ngưng lại thành nước ngay trên bề mặt đó.
Vì vậy:
- Ngày nồm ở miền Bắc: mở cửa cho thoáng là đưa thêm khí ẩm vào gặp sàn lạnh, sàn càng ướt. Lúc này phải đóng cửa và dùng máy hút ẩm hoặc điều hòa chế độ khô.
- Ngày khô ráo: mở cửa là cách rẻ nhất và tốt nhất.
Nguyên tắc gọn: mở cửa khi ngoài khô hơn trong, đóng cửa khi ngoài ẩm hơn trong. Có ẩm kế thì biết chắc, không phải đoán.
Nguồn ẩm ngay trong nhà
Nhiều nhà không để ý mình đang tự tạo ra ẩm:
- Phơi quần áo trong nhà — nguồn lớn nhất, nhất là khi phơi trong phòng đóng kín.
- Nấu ăn không bật hút mùi.
- Tắm nước nóng mà nhà tắm không có quạt hút hoặc cửa sổ.
- Nhiều người trong phòng kín — hơi thở cũng là hơi nước.
- Cây và bể cá với số lượng lớn.
Xử ba điều đầu đã giải quyết phần lớn trường hợp, và chúng không tốn tiền.
Ẩm từ ngoài vào và ẩm từ dưới lên
Khác với ẩm không khí, đây là ẩm do nước thật:
- Thấm từ mái, từ tường ngoài — vết ẩm lan theo mưa, khô đi rồi lại xuất hiện.
- Thấm ngược từ nền — ẩm ở chân tường, quanh năm, không theo mưa.
- Rò rỉ đường ống — vết ẩm cục bộ, không đổi theo thời tiết.
Ba loại này máy hút ẩm không chữa được. Phải tìm và xử nguồn nước, và thường cần người có nghề.
Xử mốc đã mọc
- Tìm và cắt nguồn ẩm trước — làm ngược thứ tự là làm lại mãi.
- Lau bằng dung dịch phù hợp với bề mặt, đeo găng và khẩu trang.
- Mở thoáng trong lúc làm, và đừng chà khô mảng mốc lớn vì làm bào tử bay khắp phòng.
- Để khô hẳn rồi mới sơn hoặc bọc lại.
- Đồ vải và giấy mốc nặng thì thường phải bỏ.
Sức khỏe: nói vừa đủ
Mốc trong nhà là thứ gây kích ứng với nhiều người, nhất là người có bệnh hô hấp hoặc cơ địa dị ứng, và trẻ nhỏ. Đó là lý do đủ để xử sớm.
Nhưng bài này không chẩn đoán gì: nếu trong nhà có người ho kéo dài, khó thở, hay dị ứng dai dẳng thì đi khám, đồng thời xử ẩm trong nhà. Hai việc làm song song, không thay nhau.
Việc nên làm theo mùa
- Trước mùa mưa: kiểm máng xối, chống thấm chỗ đã biết, dọn chỗ đọng nước.
- Trong mùa ẩm: đóng cửa lúc ngoài ẩm, chạy hút ẩm, kê đồ gỗ cách tường.
- Mùa khô: mở cửa nhiều, phơi chăn màn, kiểm tủ kín.
- Quanh năm: chừa khe sau tủ, không kê đồ sát tường ngoài.